Các cuộc tấn công nhằm vào Iran và căng thẳng leo thang tại Trung Đông đang tác động trực tiếp đến vận tải biển toàn cầu, đặc biệt tại khu vực Eo biển Hormuz – nơi trung chuyển khoảng 20% sản lượng dầu và LNG thế giới.
Ảnh hưởng chính đến vận tải biển.
- Gia tăng rủi ro an ninh hàng hải:
Nhiều hãng tàu quốc tế đã nâng mức cảnh báo an toàn, điều chỉnh hành trình hoặc trì hoãn tàu đi qua khu vực Vịnh Ba Tư. Phí bảo hiểm chiến tranh (war-risk premium) tăng mạnh, đặc biệt với tàu dầu, tàu container đi/đến Trung Đông. - Cước vận tải biển tăng:
Giá cước trên các tuyến châu Á – Trung Đông và châu Á – châu Âu ghi nhận xu hướng tăng do: phí bảo hiểm cao hơn. Thời gian hành trình kéo dài (nếu phải đổi tuyến). Tuyến chuẩn Á – Âu: Châu Á → Ấn Độ Dương → Biển Ả Rập → Kênh đào Suez → Địa Trung Hải → châu Âu phải đổi thành tuyến vòng tránh: Châu Á → Ấn Độ Dương → vòng xuống Mũi Hảo Vọng → Đại Tây Dương → châu Âu. Thiếu container cục bộ. - Nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng:
Nếu dòng chảy dầu qua Hormuz bị gián đoạn nghiêm trọng, chi phí nhiên liệu tàu biển sẽ tăng, kéo theo chi phí logistics toàn cầu tăng dây chuyền.
Theo Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), doanh nghiệp logistics trong nước đang chịu áp lực tăng chi phí vận tải quốc tế, đặc biệt với hàng đi EU có hành trình qua Trung Đông. Bộ Công Thương đã khuyến nghị doanh nghiệp:
- Theo dõi sát rủi ro tuyến vận tải
- Đàm phán lại điều khoản bảo hiểm
- Dự phòng phương án thay thế tuyến biển
Tính đến hiện tại, chưa ghi nhận thiệt hại trực tiếp đối với tàu Việt Nam (như bị tấn công hay tổn thất hàng hóa). Tuy nhiên, thiệt hại gián tiếp đã xuất hiện dưới dạng:
- Chi phí vận tải và bảo hiểm tăng
- Chậm lịch tàu
- Áp lực lên giá thành xuất khẩu
Nếu xung đột kéo dài hoặc lan rộng sang tuyến vận tải biển chính, thiệt hại có thể chuyển từ “chi phí tăng” sang “gián đoạn thực tế”, ảnh hưởng mạnh đến xuất khẩu và nhập khẩu nguyên liệu của Việt Nam.
